Magnesiumtekort, hoe komt u erachter?

dinsdag 9-juli-2019

Onvoldoende inname van magnesium kan leiden tot gezondheidsklachten. Het gebeurt echter vaak dat een magnesiumtekort niet wordt opgemerkt. Dit komt onder andere doordat er geen typische kenmerken zijn voor één bepaald tekort. Bovendien kan een bloedserumwaarde een magnesiumtekort niet goed in kaart brengen. In dit artikel leest u hoe u een tekort tóch boven tafel kunt krijgen.

 

Als men kijkt naar de voedingsmiddelen waarin magnesium zit, zou men niet verwachten dat men er snel een tekort aan zou kunnen krijgen. Magnesium zit bijvoorbeeld in graanproducten, groene (blad) groente, noten, melk en vlees. Vlees en zuivel bevatten minder magnesium dan groene bladgroenten, onder andere omdat magnesium het centrale onderdeel is van chlorofyl. Kraanwater is ook een bron van magnesium. Hoe harder het water, hoe meer magnesiumzouten erin zijn opgelost (max. 50 mg/L). Ondanks dat het in veel voedingsmiddelen voorkomt is de inname van het mineraal sinds het begin van deze eeuw toch minder geworden.


Er zijn in het verleden diverse onderzoeken gepubliceerd die aantonen dat de hoeveelheden magnesium in voedingsmiddelen aanzienlijk zijn gedaald. In groente werd bijvoorbeeld een daling van 24 – 90 procent geconstateerd (Thomas, 2007 & Workinger, 2018). Sinds 1968 is het magnesiumgehalte in planten, waaronder tarwe met bijna 20 procent, gereduceerd. Dit kan te wijten zijn onder andere uitputting van de bodem, zure grond, opbrengstverdunning en de samenstelling van de bemesting van gewassen (magnesiumarm en hoge niveaus van stikstof, fosfor en kalium, die de de absorptie van magnesium in planten kan beïnvloeden) (Guo, 2016). Tevens gaat veel magnesium verloren door productieprocessen (Marier, 1986).

 

Verkeerde voedselkeuzes

Ook verkeerde voedselkeuzes spelen een belangrijke rol. DiNicolantonio et al. (2018) stellen dat Westerse voedingsgewoonten ons ontvankelijk maken voor een magnesiumdeficiëntie. Ons voedingspatroon is zo veranderd dat we steeds meer nutriënten binnenkrijgen die de behoefte aan magnesium vergroten. Verhoogde inname van calcium en fosfor verhoogt ook de magnesiumbehoefte. Frisdranken, die de laatste decennia veelvuldig worden gedronken, bevatten veel fosforzuur. Verkeerde voedselkeuzes kunnen een magnesiumdeficiëntie verergeren of versnellen. De magnesiumabsorptie kan ook worden geremd door een hoge zinkinname (Spencer, 1994).

 

Verhoogde behoefte

Er zijn ook verschillende biologische factoren die kunnen leiden tot een magnesiumtekort. Zo kan het zijn dat het lichaam teveel magnesium uitscheidt. Een verhoogde magnesiumuitscheiding kan voorkomen op latere leeftijd, bij langdurige stress, metabool syndroom, diabetes type 2 en hyperthyreoïdie. Tevens kan een verstoorde absorptie van magnesium, door bijvoorbeeld langdurige diarree, braken, hoge alcoholconsumptie, ziekte van Crohn, coeliakie, een darmresectie of een afwijkend darmmicrobioom, vermoedelijk bijdragen aan een tekort aan magnesium in het lichaam. Daarbij hebben zwangere en lacterende vrouwen en sporters een verhoogde behoefte (Gezondheidsraad, 2018).

 

Interactie met medicijnen

Langdurig gebruik van een bepaald medicijn kan een effect hebben op de magnesiumstatus. Denk bijvoorbeeld aan maagzuurremmers vanwege de toename van de pH in het maagdarmkanaal, maar ook antibiotica, orale contraceptiva en diuretica, hetgeen en toenemende renale excretie veroorzaakt (Workinger, 2018).

 

Van neurologische afwijkingen tot hart- en vaatziekten

Onvoldoende inname van magnesium met de voeding kan leiden tot gezondheidsklachten. Volgens DiNicolantonio et al. (2018) is het zelfs een belangrijke oorzaak van hart- en vaatziekten en vorm het een bedreiging voor de volksgezondheid. Ook door andere onderzoekers wordt een magnesiumtekort gekoppeld aan een breed scala aan ziekten, waaronder cardiovasculaire en metabole ziekten, skeletaandoeningen, ademhalingsziekten en neurologische afwijkingen (stress, depressie en angst) (Razzaque, 2018). Voor een volledig overzicht van aandoeningen en de rol van magnesium leest u onze monografie.

 

Typerende kenmerken of niet?

Het gebeurt vaak dat een magnesiumtekort niet wordt opgemerkt. Dit komt onder andere doordat er geen typische symptomen zijn die behoren bij één bepaald tekort. Magnesiumtekort manifesteert zich bijvoorbeeld vaak door kramp in de spieren en vermoeidheid, maar andere vroege symptomen van een magnesiumtekort zijn misselijkheid, verminderde eetlust, braken, zwakte, tintelingen, gevoelloosheid, toevallen, veranderingen in de persoonlijkheid, een abnormaal hartritme en coronaire spasmen. Het is waarschijnlijk dat deze klachten niet direct worden gelinkt aan een magnesiumtekort (Workinger, 2018).

 

Meten is nog niet alles weten

Bovendien kan een bloedserumwaarde een magnesiumtekort niet goed in kaart brengen. Een magnesiumtekort gaat namelijk niet altijd gepaard met een verlaagd magnesiumgehalte in het bloed. Het kan zijn dat er bij lage magnesiumwaarden magnesium uit de botten en andere weefsels is vrijgemaakt. Indien de serumwaarden onder de 0,7 mmol/l zijn gedaald, is het wel aannemelijk dat er sprake is van een magnesiumtekort.


Magnesiumwaarden kunnen ook worden gemeten in rode bloedcellen en de urine. Erytrocyten hebben over het algemeen een hogere magnesiumconcentratie dan bloedserum en worden daardoor als een betere indicator gezien dan serumwaarden. Onderzoek in de urine zegt niet altijd iets over de magnesiuminname of de magnesiumstatus in het lichaam. De nieren filteren namelijk de urine waarna magnesium wordt uitgescheiden of wederom geabsorbeerd. Zo regelen ze de magnesiumhomeostase in het lichaam (De Baaij, 2015 & Workinger, 2018).

 

Een belastende test

Een meer gecompliceerde maar wellicht betere methode om de magnesiumstatus te bepalen is de magnesium intraveneuze belastingtest. Hierbij wordt de magnesiumstatus bepaald na intraveneuze magnesiumlading, gevolgd door een urinecollectie van 24 uur. Deze methode wordt vaak in wetenschappelijke studies gebruikt en is tijd- en kostentechnisch niet altijd haalbaar (Workinger, 2018). De orale magnesiumbelastingstest kan ook effectief zijn en is in tegenstelling tot de injecties een niet-invasief en goedkoper middel om magnesiumdeficiëntie te detecteren. Opgemerkt moet worden dat deze test een strikte opvolging van uw cliënt vereist en niet gestandaardiseerd is voor klinisch gebruik (Traininger, 2002).

 

In de praktijk

Voor een klinische setting is het relevant om zowel de inname te analyseren als op klachten te letten. Bovendien is het als behandelaar cruciaal om bij uw cliënt een verstoorde magnesiumabsorptie en verbruik en dus een mogelijk magnesiumtekort te signaleren. Dit kunt u doen door de juiste vragen te stellen. Vraag bijvoorbeeld in hoeverre uw cliënt alcoholische dranken en frisdranken nuttigt, maar ook of uw cliënt veel granen eet en juist weinig groene (blad)groenten en voeding rijk aan vitamine B6. Tevens adviseren wij u in een consult te vragen naar gebruik van medicatie als maagzuurremmers of diuretica en eventuele darmafwijkingen. Stress, slaap en fysieke inspanning zijn ook onderwerpen die aan bod dienen te komen, voordat een diagnose gesteld kan worden.


In de opleiding Orthomoleculaire Therapie leert u precies waar u op moet letten bij een mogelijk magnesiumtekort. Ben u op zoek naar praktische handvatten om een volledige anamnese af te nemen en de juiste diagnose te stellen? U kunt zich nog inschrijven voor de nieuwe module 1 Orthomoleculaire Voedingsleer en leefstijl die start in september 2019. Kijk hier voor meer informatie.

 

Twee ons spinazie is niet genoeg

Bij een verlaagde magnesiumstatus is het allereerst belangrijk het eetpatroon te verbeteren en meer magnesiumrijke voedingsmiddelen te eten. Magnesium zit vooral in groene (blad)groenten, bananen, abrikozen, pruimen, avocado, noten en zaden, maar ook in vis, waaronder zalm, makreel en heilbot. Peulvruchten en volle ongeraffineerde granen (let op antinutriënten!) bevatten ook magnesium.


Echter, met 200 gram spinazie is men er nog niet, dit bevat namelijk zo’n 160 mg magnesium. Terwijl de huidige aanbevelingen twee keer zo hoog liggen en de oermens vier keer zoveel binnenkreeg.


Zeker als er al een tekort is, is het raadzaam om (tijdelijk) een magnesiumsupplement in te zetten. Ook preventief, bij bijvoorbeeld sporters worden magnesiumsupplementen vaak geadviseerd. Het is van belang om de juiste doseringen en innamemomenten te bepalen met uw cliënt. Deze kunnen namelijk ook van invloed zijn op de opname en benutting van magnesium. Supplementen zijn er in verschillende vormen. Organische vormen, zoals magnesiumcitraat of magnesium gebonden aan aminozuren, zoals magnesiumbisglycinaat, hebben een betere biologische beschikbaarheid.


Meer over de verschillende vormen van magnesium kunt u teruglezen in onze monografie.

 

Bronnen

[1] De Baaij et al. (2015). Magnesium in man: implications for health and disease. Physiol Rev. 95(1):1-46. doi: 10.1152/physrev.00012.2014.

[2] Gezondheidsraad (2018). Kernadvies Voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor volwassenen. Geraadpleegd van: https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/adviezen/2018/09/18/gezondheidsraad-herziet-voedingsnormen-voor-volwassenen

[3] Guo et al. (2016). Magnesium deficiency in plants: An urgent problem. The Crop Journal. (4)2, 83-91 https://doi.org/10.1016/j.cj.2015.11.003

[4] Marier (1986). Magnesium content of the food supply in the modern-day world. Magnesium. 1986;5(1):1-8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3515057

Razzaque et al. (2018). Magnesium: Are We Consuming Enough? Nutrients. 10(12): 1863. Doi: 10.3390/nu10121863

[5] Spencer H et al. (1991). Inhibitory effects of zinc on magnesium balance and magnesium absorption in man. J Am Coll Nutr. 1994;13(5):479-484.

[6] Thomas (2007). The mineral depletion of foods available to us as a nation (1940-2002)--a review of the 6th Edition of McCance and Widdowson. Nutr Health. 2007;19(1-2):21-55. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18309763/

[7] Trauninger (2002). Oral magnesium load test in patients with migraine. Headache. 42(2):114-9.

[8] Van Rossum et al. (2011). Dutch National Food Consumption Survey 2007-2010. [Rapport]. Geraadpleegd van: https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/350050006.pdf

[9] Vormann et al. (2002). Magnesium: nutrition and metabolism. Molecular Aspects of Medicine. (24)1–3, 27-37. https://doi.org/10.1016/S0098-2997(02)00089-4

[10] Workinger (2018). Challenges in the Diagnosis of Magnesium Status. Nutrients. 10(9): 1202. Doi: 10.3390/nu10091202

 

Cookies

Als u verder klikt op onze website, gaat u er ook mee akkoord dat we cookies gebruiken. Daarmee verzamelen we gegevens en volgen we wat bezoekers doen op onze website. Met die informatie verbeteren we onze website en tonen we informatie die aansluit bij wat u interesseert. Als u geen cookies accepteert, kunt u geen video's bekijken of content delen op social media. Meer informatie.

Cookies zelf instellen