Monografieën


Curcuma longa

Fytotherapie

Download als PDF

Synoniemen

geelwortel, turmeric

Beschrijving

Curcuma Longa, ook wel bekend als geelwortel, is lid van de gemberfamilie (Zingiberaceae) en kent een zeer lange geschiedenis van medische toepasbaarheid binnen de Ayurvedische en Chinese geneeskunde. Het gele pigment wordt verkregen door de wortelstok te vermalen. Naar curcumine, de bioactieve component van geelwortel, is de laatste decennia bijzonder veel (vooral preklinisch) wetenschappelijk onderzoek verricht. De gezondheidseffecten van dit natuurlijke bestanddeel worden vooral toegeschreven aan de sterke antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen. Het heeft een zeer groot toepassingsgebied en het kent zowel een preventieve als therapeutische waarde.

Werking

De werkzaamheid van de curcuma Longa is voor een groot gedeelte terug te voeren op de aanwezigheid van curcuminoïden. Curcumine (diferuloylmethaan) is het meest vertegenwoordigd, gevolgd door demethoxycurcumine en bisdemethoxycurcumine. Tevens behoren essentiële oliën (Ar-turmeron) en de curcuminemetaboliet tetrahydrocurcuminoïde (THC) tot de werkzame bestanddelen. Curcuminoïden zijn vetoplosbare polyfenolen en vooral curcumine kent vele fysiologische eigenschappen. De biologische beschikbaarheid is echter gering na orale inname waardoor er relatief weinig van het intacte curcumine systemisch wordt opgenomen en het gedeelte dat wel in de bloedstroom komt wordt relatief snel afgebroken. De wetenschappelijke belangstelling gaat omwille van dit nadeel steeds meer uit naar methodes om de absorptie en biologische beschikbaarheid te verbeteren, bijvoorbeeld door curcumine met de curcumaoliën te combineren of gebruik te maken van een hydrofiele drager. Zo zijn er specifieke curcuminecomposities ontwikkeld, zoals BCM-95 en CurcuWin, waarbij wetenschappelijk is bevestigd dat ze tot een significant grotere orale biobeschikbaarheid leiden. BCM-95 laat ten opzichte van standaard curcumine een tot 7 maal grotere opneembaarheid zien en CurcuWin zelfs tot 46 keer meer. Bovendien zijn in deze laatstgenoemde vorm de gunstige metabolieten behouden, waaronder het zeer biologisch actieve THC. Hoewel minder ontstekingsremmend dan curcumine laat in vivo deze metaboliet sterk antioxidante eigenschappen zien en een significant betere opname vanuit het gastro-intestinale systeem. Bij beide gepatenteerde vormen ontstaat er ook een stabielere bloedspiegelconcentratie door een langere halfwaardetijd. Het inzetten van hoogwaardige samenstellingen met een hoge opnamecapaciteit heeft daarmee ook evidente voorkeur, omdat er (al bij lagere dosering) een optimaler klinisch effect kan worden bereikt. Het werkingsmechanismen van de curcuminoïden is zeer breed.

Zo blijken de curcuminoïden:

• de secretie van gal te vermeerderen;
• de stroom van gal naar de darm te bevorderen;
• de lever te beschermen (hepatoprotectivum) en te ondersteunen in zijn functie;
• het gehalte aan glutathion in de lever te verhogen;
• de activiteit van glutathion-S-transferase in de lever te stimuleren;
• de detoxificatie van toxische stoffen te bevorderen;
• de bloedplaatjesaggregatie te remmen;
• antibiotische eigenschappen te bezitten;
• het cholesterolgehalte te verlagen;
• antioxidatieve eigenschappen te bezitten;
• een katabole- en metabole werking te hebben op de vetabsorptie;
• ontstekingsremmende eigenschappen te hebben;
• een fungicide werking uit te oefenen tegen onder andere Candida albicans.

De ontstekingsremmende eigenschappen staan bijzonder in de belangstelling bij de behandeling van reumatoïde artritis. Interessante werkingen zijn verder de remming van bloedplaatjesaggregatie en de verlaging van het cholesterolgehalte (toepassing bij hart- en vaataandoeningen), hepatoprotectieve eigenschappen (toepassing ter detoxicificatie), choleretische en cholagoge eigenschappen (toepassing bij galfunctiestoornissen en obstipatie) en de antibacteriële en fungicide eigenschappen. De meest genoemde indicaties zijn cholelithiasis, cholecystitis, leverparenchym beschadiging, icterus en ontstekingen van galblaas en galwegen.


Indicaties

Ontstekingsziekten
(Laaggradige) ontstekingsprocessen zijn een belangrijke oorzaak voor diverse chronische aandoeningen, zoals onder meer hart- en vaatziekten, neurodegeneratieve ziekten, auto-immuunziekten en inflammatoire darmaandoeningen. Via verschillende mechanismen grijpt curcumine in op de inflammatoire cascade. Zo remt curcumine onder meer de aanmaak van ontstekingsmediatoren via remming van de enzymen cyclo-oxygenase-2 (COX-2) en 5-lipoxygenase (5-LOX). Tevens deactiveert curcumine TNF-α en onderdrukt daarmee de NF-kB signalering pathway. NF-kB heeft een belangrijke sleutelrol in het opwekken en in stand houden van ontstekingsprocessen. Activering van NF-kB kan met tal van gezondheidsproblemen in verband worden gebracht, zoals astma, allergieën, atherosclerose, hartfalen, auto-immuunziekten (multiple sclerose, (reumatoïde) artritis), AIDS, septische shock, sarcoïdose, COPD, diabetes, Irritable Bowel Disease (IBD) etc. Bovendien vermoeden onderzoekers dat toename van de activiteit van NF-kB een belangrijke oorzaak is van veroudering(sziekten) en van invloed is op de levensverwachting; dit zou betekenen dat curcumine een anti-verouderingsmiddel is.

Reumatoïde artritis
Activering van NF-kB speelt vermoedelijk een centrale rol in het ziekteproces van reumatoïde artritis. Onder andere in een gerandomiseerd klinisch onderzoek bij 45 mensen met reumatoïde artritis waarbij het effect van curcumine (BCM-95) vergeleken werd met een NSAID (diclofenac), liet curcumine een significante daling van pijn en ontstekingsactiviteit zien ten opzichte van NSAID.
In een kleine dubbelblinde studie gebruikten 18 mensen met reuma twee weken curcumine (1200 mg per dag) of een NSAID (300 mg fenylbutazon per dag). Zowel curcumine als fenylbutazon verminderden significant ochtendstijfheid en gewrichtszwelling en verbeterden het lopen.

Ziekte van Alzheimer
De ziekte van Alzheimer wordt gekenmerkt door de productie van amyloïd-β (Aβ) eiwitten in de hersenen, dat gepaard gaat met plaquevorming. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat oxidatieve stress hierbij mogelijk een causale rol speelt, evenals een verhoogd level aan ontstekingsmediatoren. Diverse epidemiologische onderzoeken laten zien dat gebruik van NSAID’s, zoals ibuprofen, samengaat met een verminderd risico op het ontwikkelen van deze hersenziekte. Bij chronisch en structureel gebruik neemt het ontstaansrisico nog meer af. Uit in vivo studies is gebleken dat deze niet-steroïde anti-inflammatoire middelen ontstekingsreacties tegengaan, niet alleen door remming van cyclo-oxygenase (COX), maar vermoedelijk ook door de activatie van de Peroxisome proliferator-activated receptor alpha (PPAR-α) in de celkern. Daarnaast zijn NSAID’s in staat de Aβ-vorming te remmen.

Helaas hebben deze niet-steroïde ontstekingsremmers als groot nadeel hun bijwerkingen, met name op het gastro-intestinale systeem. Vanwege de afwezigheid van bijwerkingen en haar veelzijdige ontstekingsremmende en antioxidatieve werking, is hier een rol weggelegd voor curcumine. Het werkingsmechanisme is namelijk vergelijkbaar met dat van de NSAID’s (COX-remming, PPAR-agonisme, tegengaan plaquevorming). Het helpt bovendien bestaande plaques afbreken en doet dit zelfs beter dan ibuprofen en naproxen. Ook laten in vivo studies zien dat perifeer geïnjecteerd curcumine de bloedhersenbarrière passeert en zich bindt aan plaques. In landen waar veelvuldig gebruik wordt gemaakt van curcumine komt Alzheimer 4,4 keer minder voor in de leeftijdsgroep van 70-79 jaar. Hoewel meer klinisch onderzoek noodzakelijk en gewenst is, lijkt curcumine veelbelovend te zijn in de preventie en mogelijke behandeling van de ziekte van Alzheimer.

Welvaartsaandoeningen en anti-aging
Apoptose, fysiologische celdood, is een factor in de pathogenese van welvaarts- en ouderdomsziekten. De ziekte van Alzheimer, ziekte van Parkinson, reumatoïde artritis, psoriasis, diabetes mellitus type I, en maculadegeneratie zijn enkele voorbeelden waarbij een dysfunctie in dit mechanisme een rol speelt. In onderzoek naar veroudering wordt veel aandacht geschonken aan het belang van natuurlijke voedingsstoffen. Recent onderzoek laat zien dat curcumine, specifiek de THC-metaboliet, gunstig interfereert met het apoptotische mechanisme. Met betrekking tot gezond ouder worden (en life-extension) wordt ook belangstellend gekeken naar SIRT-enzymen (sirtuïnen), die een belangrijke bijdrage hebben op de mitochondriale flux.  Er zijn aanwijzingen dat deze SIRT, met name SIRT-I van invloed zijn op de veroudering. Calorische restrictie werkt sterk activerend op SIRT-1, maar ook sommige bioflavonoïden hebben dit effect, zoals resveratrol, quercetine EPGC uit groene thee, OPC en curcumine. Bovendien hebben deze polyfenolen een onderling synergistische werking en kunnen ze in de juiste combinatie de biobeschikbaarheid vergroten.

Inflammatoire darmziekten
Curcumine is getest in een diermodel voor inflammatoire darmziekten (ziekte van crohn, colitis ulcerosa). Het dieet van muizen met colitis bevatte 0,5, 2 of 5% curcumine. Suppletie met curcumine zorgde voor suppressie van NF-kB met vermindering van pro-inflammatoire cytokines (IL-1-bèta, IL-6, TNF-a, IL-12 en interferon-gamma) en vermindering van klinische en histologische tekenen van slijmvliesontsteking in de dikke darm. De studie laat voor het eerst zien dat behandeling met curcumine experimentele colitis bij muizen verlicht en ondervoeding en dood kan voorkomen. Curcumine (72-144 mg per dag) werkt mogelijk ook bij het prikkelbare darmsyndroom (spastisch colon). Een niet-placebo-gecontroleerde pilotstudie met 207 mensen met een spastische darm liet na acht weken verbetering zien van buikpijn, ontlastingspatroon en kwaliteit van leven.

Postoperatieve ontsteking
In een humane pilotstudie is aangetoond dat curcumine postoperatieve zwelling en ontsteking tegengaat. Vijfenveertig patiënten die net een liesoperatie achter de rug hadden, kregen vijf dagen een placebo, curcumine (1200 mg/dag) of fenylbutazon (300 mg/dag). Curcumine en (in mindere mate) fenylbutazon hadden een significante ontstekingsremmende werking met vermindering van pijn, gevoeligheid en zwelling vergeleken met placebo.

Depressie
In de Chinese geneeskunde is curcuma hoofdingrediënt van een kruidenformule tegen depressie. Curcumine is vetoplosbaar en heeft geen moeite de bloedhersenbarrière te passeren. In diermodellen voor depressie is aangetoond, dat curcumine in een orale dosis van 5 en 10 mg/ kg/dag depressief gedrag significant vermindert. Curcumine remt het enzym monoamineoxidase (MAO) en verhoogt de activiteit van serotonine, noradrenaline en dopamine in de hersenen. De dosis van 10 mg/kg/dag zorgde voor aanmerkelijke stijging van de serotonine- en noradrenalinespiegels in frontale cortex en hippocampus evenals van de dopaminespiegel in frontale cortex en striatum. Deze hersengebieden zijn belangrijk voor emotie, motivatie, leren en geheugen.

Infecties
Curcuma heeft een brede antimicrobiële activiteit en remt (in-vitro) de groei van grampositieve bacteriën (Staphylococcus aureus), virussen (hpv, humaan papillomavirus), pathogene schimmels, protozoa (Leishmania, giardia lamblia, trichomonas vaginalis, plasmodium) en wormen. Van belang is dat curcuma-extract (in-vitro) de MRSA-bacterie (Multi Resistente Staphylococcus aureus) remt en deze opnieuw gevoelig maakt voor betalactam-antibiotica. In-vitro is aangetoond dat de etherische oliën van curcuma in een lage concentratie grampositieve bacteriën zoals Staphylococcus aureus remmen en dit even goed doet als ampicilline, doxycycline en gentamycine.

Wondheling
In India is een uitwendig opgebrachte pasta met curcuma een beproefd huismiddeltje bij wonden. In onderzoek is bevestigd dat curcumine de wondheling bevordert; het stimuleert migratie van macrofagen, neutrofielen en fibroblasten naar de wond, versnelt de wondcontractie, stimuleert de vorming van granulatieweefsel, ondersteunt de nieuwvorming van bloedvaatjes (neovascularisatie) en verbetert re-epithelialisatie. Curcumine versnelt ook het herstel van moeilijk helende wonden door ontsteking, diabetes, hydrocortisongebruik of bestraling. Bijkomend voordeel is dat curcuma wondinfectie helpt voorkomen.

Psoriasis
In een studie met veertig psoriasispatiënten werd aangetoond dat een gel met 1% curcumine het th1-gemedieerde ontstekingsproces in de huid gunstig beïnvloedt. Bij deze hyperproliferatieve ontstekingsziekte migreren te snel delende keratinocyten in grote hoeveelheden naar de huidoppervlakte. Hierbij speelt een verhoogde activiteit van het fosforylasekinase-enzym een centrale rol; dit signaalmolecuul reguleert de celdeling en celmigratie. In de studie werd aangetoond dat curcumine stijging van de fosforylasekinase-activiteit beter tegengaat dan calcipotriol.

Maagzweer
Curcuma vermindert pijn en versnelt de heling van maag- en duodenumzweren. Afgezien van de antioxidatieve en ontstekingsremmende werking, zorgt curcuma voor een betere beschermende slijmlaag. Daarnaast is curcuma een natuurlijke maagzuurremmer: het verlaagt (histaminegeïnduceerde) maagzuursecretie door dosisafhankelijke competitieve binding aan h2-histaminereceptoren; het is nog niet duidelijk welk bestanddeel voor dit effect verantwoordelijk is. Ook remmen curcuma en curcumine (in-vitro) de groei en aanhechting van de bacterie helicobacter pylori, de veroorzaker van maagzweren. Curcumine gaat maagzweren door stress, alcohol, reserpine en NSAID’s tegen. In een dierproef waarin maagzweren werden geïnduceerd met indomethacine, zorgde curcumine voor dosisafhankelijke bescherming van het maagslijmvlies; 60 mg curcumine per kilogram lichaamsgewicht kon 85% van de schade door indomethacine voorkomen. In een Thaise studie waren 19 van de 25 patiënten met endoscopisch aangetoonde ulcus pepticum binnen twaalf weken genezen door behandeling met curcumine (5 x 600 mg per dag). Andere patiënten met klachten van dyspepsie, gastritis en slijmvliesirritatie hadden ook baat bij curcuminesuppletie.

Spijsvertering, lever en gal
Curcuma ondersteunt de spijsvertering en vermindert klachten van dyspepsie. Een groep van 116 proefpersonen gebruikte 4 x 500 mg curcumapoeder per dag gedurende zeven dagen of placebo. Suppletie met curcuma leidde tot significante klachtenvermindering (winderigheid, misselijkheid, vol gevoel, zuurbranden). In Indonesië wordt curcuma van oudsher gebruikt om (cholesterol) galstenen te voorkomen. Een experiment met gezonde vrijwilligers laat zien dat curcumine de galblaascontractie en galafgifte dosisafhankelijk stimuleert en van nut kan zijn als cholekinetisch middel. Bij twaalf proefpersonen die op de nuchtere maag 20, 40 of 80 mg curcumine innamen, was het galblaasvolume na twee uur met respectievelijk 30, 50 en 70% afgenomen, waargenomen met ultrasonografie van de galblaas. Uit onderzoek is ook gebleken dat curcuma de secretie van galzuren (en bilirubine) bevordert en de galsamenstelling verbetert, waardoor de cholesterol in gal beter in oplossing blijft en minder snel neerslaat. Muizen die tien weken lang een galsteenbevorderende voeding kregen voorgeschoteld met daarin 0,5% curcumine, hadden 75% minder galstenen vergeleken met de controlegroep; ook was het cholesterolgehalte in gal significant gedaald. Curcuma en curcumine beschermen de lever en gaan in dieronderzoek leverbeschadiging tegen, t.g.v. ethanol, ccl4 (tetrachloorkoolstof), galactosamine, paracetamol en aspergillus aflatoxine.

Atherosclerose
Curcumine remt atherosclerose; dit is in proefdieronderzoek aangetoond. Dit komt door remming van lipidenperoxidatie, verbetering van de vaatendotheelfunctie, remming van proliferatie van gladde spiercellen in de vaatwand en een betere vaatverwijding; curcumine verlaagt de LDL-cholesterol- en triglyceridenspiegel, verbetert de HDL cholesterolspiegel, remt LDL-oxidatie, remt plaatjesaggregatie, verlaagt een te hoge fibrinogeenspiegel en verbetert de ratio tussen (ongunstig) apolipoproteïne-B (apoB) en (gunstig) apoA. In verschillende humane pilotstudies is aangetoond dat curcumine lipidenperoxidatie vermindert en goed is voor de bloedlipiden- en fibrinogeenspiegel. Significante effecten worden al gezien vanaf een dosis van 20 mg curcumine per dag. Tien gezonde volwassenen gebruikten in een pilotstudie een week lang 500 mg curcumine per dag; de totaalcholesterolspiegel daalde (gemiddeld) met 12%, de spiegel van serumlipidenperoxides met 33%, de HDL-spiegel steeg met 29%.

Astma
In een diermodel voor astma werd de werkzaamheid van curcumine getest in de sensibilisatiefase en bij aanwezige luchtwegklachten. Oraal toegediende curcumine (20 mg/kg/dag) verlichtte significant ovalbumine geïnduceerde (acute) luchtwegvernauwing en (late) hyperreactiviteit van de luchtwegen (voor histamine). Curcumine heeft een ontstekingsremmende en krampverminderende activiteit en remt het IgE-afhankelijke vrijkomen van ontstekingsmediatoren uit mestcellen (histamine, leukotriënen).

Overige indicaties
Vanwege het veelzijdige werkingsmechanisme is het toepassingsgebied van curcumine uit de curcuma Longa zeer groot en beperkt het zich niet tot bovenstaande indicaties. Bij een optimale biologische beschikbaarheid kan curcumine gezien worden als een middel met zeer grote potentie, inzetbaar bij vele chronische aandoeningen.


Contra-indicaties

Galwegobstructies, galstenen, obstructieve icterus en acute galkolieken. In hoge dosering kan curcumine leiden tot nierstenen bij mensen die daar gevoelig voor zijn.
Over het gebruik bij zwangerschap en lactatie zijn onvoldoende gegevens bekend en wordt daarom afgeraden.

Bijwerkingen

Te hoge doseringen kunnen aanleiding geven tot prikkeling van het maagslijmvlies en dienen vermeden te worden door patiënten met een maag- of darmzweer. Ook kunnen er bij gebruik in hogere dosering buikklachten ontstaan als misselijkheid en diarree en kan de frequentie van de ontlasting toenemen.

Interacties

Voorzichtigheid is geboden bij het gelijktijdig gebruik van bloedverdunners en NSAID’s. Piperine (extract van zwarte peper), soms toegevoegd aan geelwortelpreparaten, kan interfereren met andere medicijnen. Raadpleeg indien nodig een deskundige.

Dosering

De dosering is afhankelijk van de indicatie. Curcumine wordt als zeer veilig beschouwd, ook bij (langdurig) gebruik in hogere doseringen

Referenties

  1. Aggarwal BB, Kumar A, Aggarwal MS, Shishodia S. Curcumin derived from turmeric (Curcuma longa): a spice for all seasons. In: Preuss H, ed. Phytopharmaceuticals in Cancer Chemoprevention. Boca Raton: CRC Press; 2005:349-387
  2. Aggarwal BB, Deb L, Prasad S. Curcumin Differs from Tetrahydrocurcumin for Molecular Targets, Signaling Pathways and Cellular Responses. Molecules. 2015;20(1):185-205
  3. Antony B, Merina B, Iyer VS, Judy N, Lennertz K, Joyal S. A Pilot Cross-Over Study to Evaluate Human Oral Bioavailability of BCM-95® CG (BiocurcumaxTM), A Novel Bioenhanced Preparation of Curcumin. Indian J Pharm Sci. 2008;70(4):445-449
  4. Araujo CC, Leon LL. Biological activities of Curcuma longa L. Mem Inst Oswaldo Cruz 2001;96(5):723-8
  5. Awasthi S, Srivatava SK, Piper JT et al. Curcumin protects against 4-hydroxy-2-trans-nonenal-induced cataract formation in rat lenses. Am J Clin Nutr. 1996;64(5):761-6
  6. Baur JA, Sinclair DA. What is Xenohormesis? Am J of Pharmacol and Toxicol 2008;3(1):152-159
  7. Blumenthal M, Goldberg A, Brinckmann J. Herbal Medicine, Expanded Commission E monographs. American Botanical Council 2000;379-384. Integrative Medicine Communications, ISBN 0-9670772-1-4
  8. Bundy R, Walker AF, Middleton RW et al. Turmeric extract may improve irritable bowel syndrome symptomology in otherwise healthy adults: a pilot study. J Altern Complement Med. 2004;10(6):1015-8
  9. Chainani-Wu N. Safety and anti-inflammatory activity of curcumin: a component of tumeric (Curcuma longa). J Altern Complement Med. 2003;9(1):161-8
  10. Chemoprevention. Boca Raton: CRC Press; 2005:349-387 http://www.agrawal.org/PDF/Curcumin-Season-Bw1.pdf
  11. Curcuma longa (turmeric). Monograph. Altern Med Rev. 2001;6S:S62-6
  12. CurcuWin Curcumin vs Longvida, http://www.petesplacenutritionalsupplementblog.com/2014/09/curcuwin-curcumin-vs-longvida.html
  13. Deshpande U, Joseph L, Manjure S et al. Effects of turmeric extracts on lipid profile in human subjects. Med Sci Res 1997;25:695-698
  14. Firestein GS. NF-kappaB: Holy Grail for rheumatoid arthritis? Arthritis Rheum. 2004;50(8):2381-6 Funk JL, Oyarzo JN, Frye JB et al. Turmeric extracts containing curcuminoids prevent experimental rheumatoid arthritis. J Nat Prod. 2006;69(3):351-5
  15. Han X, Deng S, Wang N, Liu Y, Yang X. Inhibitory effects and molecular mechanisms of tetrahydrocurcumin against human breast cancer MCF-7 cells. Food & Nutrition Research. 2016;60:30616
  16. Heng MC, Song MK, Harker J et al. Drug-induced suppression of phosphorylase kinase activity correlates with resolution of psoriasis as assessed by clinical, histological and immunohistochemical parameters. Br J Dermatol. 2000;143(5):937-49
  17. Howitz KT, Sinclair DA. Xenohormesis: Sensing the Chemical Cues of Other Species. Cell. 2008;133(3):387-391
  18. Jagetia GC, Rajanikant GK. Curcumin treatment enhances the repair and regeneration of wounds in mice exposed to hemibody gamma-irradiation. Plast Reconstr Surg. 2005;115(2):515-28
  19. Jäger R. CurcuWIN™: A Novel Curcumin Formulation with Clinically Proven Superior Absorption. Whitepaper CurcuWin.140923
  20. Jäger R, Lowery RP, Calvanese AV, Joy JM, Purpura M, Wilson JM. Comparative absorption of curcumin formulations. Nutrition J. 2014;13:11
  21. Joe B, Vijaykumar M, Lokesh BR. Biological properties of curcumin-cellular and molecular mechanisms of action. Crit Rev Food Sci Nutr. 2004;44(2):97-111
  22. Kim DC, Kim SH, Choi BH et al. Curcuma longa extract protects against gastric ulcers by blocking H2 histamine receptors. Biol Pharm Bull. 2005;28(12):2220-4
  23. Lemerond T. The incredible natural power of BCM-95® Curcumin. 2012;11(3):3-6
  24. Maheshwari RK, Singh AK, Gaddipati J et al. Multiple biological activities of curcumin: a short review. Life Sci. 2006;78(18):2081-7
  25. Mani H, Sidhu GS, Kumari R et al. Curcumin differentially regulates TGF-beta1, its receptors and nitric oxide synthase during impaired wound healing. Biofactors. 2002;16(1-2):29-43
  26. Maris H. Curcumine; veelbelovend bij Alzheimer. PlaceboNocebo. 2014;3(12):1-2
  27. Matteucci A, Frank C, Domenici MR et al. Curcumin treatment protects rat retinal neurons against excitotoxicity: effect on N-methyl-D: -aspartate-induced intracellular Ca(2+) increase, Exp Brain Res. 2005;167(4):641-8
  28. Mazumber A, Raghavan K, Weinstein J et al. Inhibition of human immunodeficiency virus type-1 integrase by curcumin. Biochem Pharmacol 1995;49:1165-1170
  29. Meeusen J. Curcumine tegen (hersen) ontstekingen: Nuttig bij Alzheimer. Ortho-Fyto. 2009; jaargang 14; nr. 73
  30. Miquel J, Bernd A, Sempere JM et al. The curcuma antioxidants: pharmacological effects and prospects for future clinical use. A review. Arch Gerontol Geriatr. 2002;34(1):37-46
  31. Mishra S, Palanivelu K. The effect of curcumin (turmeric) on Alzheimer's disease: An overview. Ann Indian Acad Neurol. 2008;11(1);13-19
  32. Nagakawa K, Zingg J-M, Kim SH, Thomas MJ, Dolnikowski GG, Azzi A et al. British J of Nutr. 2014;112:8-14
  33. Prasad P, Anzari M. Bioavailable curcumin: Separating science from verbosity. NutraCos. March/April 2015
  34. Prucksunand C, Indrasukhsri B, Leethochawalit M et al. Phase II clinical trial on effect of the long turmeric (Curcuma longa Linn) on healing of peptic ulcer. Southeast Asian J Trop Med Public Health. 2001;32(1):208-15
  35. Quiles JL, Mesa MD, Ramirez-Tortosa CL et al. Curcuma longa extract supplementation reduces oxidative stress and attenuates aortic fatty streak development in rabbits. Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2002;22(7):1225-31
  36. Ram A, Das M, Ghosh B. Curcumin attenuates allergen-induced airway hyperresponsiveness in sensitized guinea pigs. Biol Pharm Bull. 2003;26(7):1021-4
  37. Ramirez-Bosca A, Soler A, Carrion MA et al. An hydroalcoholic extract of curcuma longa lowers the apo B/apo A ratio. Implications for atherogenesis prevention. Mech Ageing Dev. 2000;119(1-2):41-7
  38. Rasyid A, Rahman AR, Jaalam K et al. Effect of different curcumin dosages on human gall bladder. Asia Pac J Clin Nutr. 2002;11(4):314-8
  39. Ringman JM, Frautschy SA, Cole GM et al. A potential role of the curry spice curcumin in Alzheimer's disease. Curr Alzheimer Res. 2005;2(2):131-6
  40. Sandur SK, Pandey MK, Sung B, Ahn KS, Murakami A, Sethi G et al. Curcumin, demethoxycurcumin, bisdemethoxycurcumin, tetrahydrocurcumin and turmerones differentially regulate anti-inflammatory and anti-proliferative responses through a ROS- independent mechanism. Carcinogesis. 2007;28(8):1765-1773
  41. Sikora E, Scapagnini G, Barbagallo M. Curcumin, inflammation, ageing and age-related diseases. Immunity & Ageing. 2010;7:1
  42. Singh R, Chandra R, Bose M et al. Antibacterial activity of Curcuma longa rhizome extract on pathogenic bacteria. Current Science 2002;83(6):737-740
  43. Sugimoto K, Hanai H, Tozawa K et al. Curcumin prevents and ameliorates trinitrobenzene sulfonic acid-induced colitis in mice. Gastroenterology. 2002;123(6):1912-22 Sudhakaran PR. Biochemical Evaluation of BiocurcumaxTM (BCM-95) 2010:2-12
  44. Suryanarayana P, Saraswat M, Mrudula T et al. Curcumin and turmeric delay streptozotocin induced diabetic cataract in rats. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2005;46(6):2092-9 Swarnakar S, Ganguly K, Kundu P et al. Curcumin regulates expression and activity of matrix metalloproteinases 9 and 2 during prevention and healing of indomethacin-induced gastric ulcer. J Biol Chem. 2005;280(10):9409-15
  45. Xu Y, Ku BS, Yao HY et al. The effects of curcumin on depressive-like behaviors in mice. Eur J Pharmacol. 2005;518(1):40-6
  46. Yang F, Lim GP, Begum AN et al. Curcumin inhibits formation of amyloid beta oligomers and fibrils, binds plaques, and reduces amyloid in vivo. J Biol Chem. 2005;280(7):5892-5901WHO Monograph Rhizoma Curcumae Longae. In: WHO monographs on selected medicinal plants, vol 1 Genf 1999;115-124