Moleculaire patronen tussen het bioritme en immuunsysteem

maandag 5-oktober-2020

De meeste mensen weten wel dat vitamine C de weerstand ondersteunt. Maar wist u ook dat het sinds dag één volop wordt onderzocht bij een infectie met het nieuwe coronavirus? Lees wat u met vitamine C kunt doen.

Sinds de uitbraak van SARS-CoV-2 is men druk bezig met het onderzoeken van mogelijke behandelingen tegen het virus. Een van de stoffen die daarbij sinds dag één volop in de aandacht staat is vitamine C. Van vitamine C weten we al veel langer dat het een belangrijke rol speelt in het ondersteunen van het immuunsysteem. Ook versnelt vitamine C het herstel na ziekte. 

Vitamine C is bovendien een essentieel element in het antioxidantensysteem van het lichaam. Omdat de activatie van het immuunsysteem altijd gepaard gaat met verhoogde oxidatieve stress, is vitamine C onmisbaar voor het optimaal functioneren van het immuunsysteem  [1,2]. Bovendien zorgt vitamine C ervoor dat immuuncellen snel ter plaatse komen als er een indringer of schade is [3]. De vraag is dan ook of toediening van extra vitamine C een succesvolle interventie kan zijn bij de aanpak van een opgelopen besmetting met het nieuwe coronavirus.

 

Werkt extra vitamine C tegen luchtweginfecties?

Veel onderzoekers zijn het erover eens dat vitamine C luchtweginfecties, zoals een typische herfstverkoudheid, niet kan voorkomen. Echter, suppletie met vitamine C is wel in staat de duur van de luchtweginfectie te reduceren en symptomen te verminderen [1,2]. Extra vitamine C suppleren als u een luchtweginfectie heeft is dus zeker aan te raden.

Om de duur van de verkoudheid te reduceren is een supplement met minimaal 200 mg vitamine C per dag aan te raden. Vanaf 1 gram vitamine C per dag worden zowel de duur verkort als de symptomen van de verkoudheid gereduceerd. Gangbare doseringen bij virale infecties zijn 2-8 gram per dag [1].

 

Helpt vitamine C bij een corona-infectie?

Als vitamine C bij andere luchtweginfecties zoals verkoudheden ingezet kan worden, kunnen we ons afvragen of vitamine C ook ingezet kan worden bij een corona-infectie. 

In een studie met COVID-19-patiënten bleek een hoge dosering intraveneus toegediende vitamine C effectief om de zuurstofstatus te verbeteren en mortaliteit te verminderen [4]. De patiënten kregen op de eerste dag van de studie tweemaal 6 gram vitamine C intraveneus toegediend, gevolgd door vier dagen waarin dagelijks eenmaal 6 gram intraveneus werd toegediend. 

Inmiddels zijn er meerdere klinische studies uitgevoerd onder COVID-19-patiënten waarbij hoge doseringen vitamine C werden gebruikt. Een meta-analyse concludeert dat een hoge vitamine C- infusie mogelijk een effectieve therapie is bij COVID-19 [5]. Momenteel lopen er bovendien nog klinische studies om het effect van vitamine C bij coronavirusinfecties verder te onderzoeken. Zo moet ook duidelijk worden in welke mate lagere doseringen met vitamine C supplementen een curatief of preventief effect hebben. Voorlopig wijst onderzoek uit dat lagere doseringen bij COVID-19 niet leiden tot een daling in de ernst van het ziekteverloop of in de mortaliteit [6].

 

Vitamine C-waarden zijn zwaar verlaagd tijdens ernstige virusinfectie

In de meeste gevallen verloopt een coronavirusinfectie mild. Maar bij sommigen is het ziekteverloop ernstiger. COVID-19 kan leiden tot het ontstaan van acute respiratory distress syndrome (ARDS). Een heftige reactie van het immuunsysteem zorgt voor de toename van oxidatieve stress, vrije radicalen en cytokinen in het lichaam, en dan met name in de longen. Bij ARDS veroorzaakt dit schade aan de longen waardoor de longfunctie fors kan afnemen [7]. 

Onderzoek toonde aan dat COVID-19-patiënten met ARDS verlaagde vitamine C-waarden hadden, bijna 95% van deze patiënten had zelfs niet-detecteerbare waarden beneden de 1,5 mg/L, terwijl een gezonde vitamine C-waarde rond de 5 mg/L ligt [8]. De mechanismen achter deze vaststelling zijn nog niet duidelijk maar  wijzen mogelijk op het belang van een gezonde vitamine C-status voor en tijdens een corona-infectie.

Vitamine C als essentiële factor in de beginfase van virale infecties

Bij een in-vivo-onderzoek met muizen ontdekten onderzoekers dat de vitamine C-concentratie in het begin van een influenzavirusinfectie een belangrijke factor is voor het verloop van de ziekte. Schade, veroorzaakt door het vermenigvuldigen van het virus, kan effectief voorkomen worden wanneer de vitamine C-concentratie in het beginstadium van de virale infectie hoog genoeg is. Als de vitamine C-concentratie echter onvoldoende is in de beginfase, kan de pathogenese van het influenzavirus niet voorkomen worden. 

De productie van interferon-a en -ß speelt een belangrijke rol bij deze antivirale immuunreacties. Interferonen (IFN's) zijn cytokinen die worden gebruikt voor communicatie tussen cellen om het immuunsysteem te activeren die pathogenen helpt uitroeien. Interferonen kunnen invloed uitoefenen op  de virale replicatie, ze verstoren namelijk deze replicatie en beschermen cellen zodoende tegen virusinfecties. 

IFN's hebben ook verschillende andere functies in de afweer tegen pathogenen. De hoeveelheid interferonen neemt binnen 1-2 dagen na een virusinfectie toe. Er wordt een verband gelegd tussen een voldoende hoge vitamine C-concentratie aan het begin van een virusinfectie en een verhoogde productie van interferonen. 

Onderzoek laat zien dat het verhogen van interferonen in een vroeg stadium van de infectie een brede antivirale activiteit toont bij SARS-CoV-2. Vermoedelijk kan de vitamine C-concentratie ook bij een infectie met het coronavirus een essentiële factor zijn in de beginfase van COVID-19 en daarmee bepalend zijn voor het verloop van de ziekte.

 

Waarom alleen vitamine C? Het nut van een antioxidantencomplex!

Vitamine C is niet de enige antioxidant in het lichaam. Voorbeelden van antioxidanten zijn carotenen (waaronder vitamine A), vitamine E, glutathion, magnesium, zink, selenium, polyfenolen en flavonoïden. Een placebogecontroleerde studie zette een antioxidantencomplex in bij mensen met milde tot middelmatige COVID-19-symptomen. De deelnemers kregen gedurende 10 dagen een antioxidantencomplex met daarin 1500 mcg vitamine A, 250 mg vitamine C, 90 mg vitamine E, 7,5 mcg zink en 15 mcg selenium. De onderzoekers concluderen dat het antioxidantencomplex de cytokinenstorm onderdrukt en verschillende klinische waarden verbetert. Dit was de eerste studie die het effect van een combinatie van antioxidatieve vitamines en mineralen onderzocht [9]. 

 

Kennis in de praktijk

Toepassing van vitamine C in de behandeling van COVID-19 lijkt veelbelovend. Hoewel hoge doseringen vitamine C uitsluitend effectief via een infuus kunnen worden toegediend, is het veilig om - in ieder geval gedurende de tijd van een luchtweginfectie - een kwalitatief goed vitamine C-supplement in te nemen zoals een ontzuurde vorm van vitamine C , een ascorbatencomplex of een antioxidantencomlex. Deze zijn geschikt voor hogere doseringen Ook in het voorkomen van een ernstig verloop van COVID-19 lijkt vitamine C een rol te kunnen spelen. Voor toepassingen, mogelijke contra-indicaties en/of interacties met geneesmiddelen, verwijzen wij u naar onze monografie.

Referenties

1.            Hemilä H. Vitamin C and Infections. Nutrients. april 2017;9(4):339. 

2.            Natura Foundation. Monografie Vitamine C [Internet]. Natura Foundation; 2021 aug. Beschikbaar op: https://www.naturafoundation.nl/kenniscentrum/monografie/17/vitamine-c-als-ascorbaten

3.            Bozonet SM, Carr AC, Pullar JM, Vissers MCM. Enhanced human neutrophil vitamin C status, chemotaxis and oxidant generation following dietary supplementation with vitamin C-rich SunGold kiwifruit. Nutrients. 9 april 2015;7(4):2574–88. 

4.            Gao D, Xu M, Wang G, Lv J, Ma X, Guo Y, e.a. The efficiency and safety of high-dose vitamin C in patients with COVID-19: a retrospective cohort study. Aging. 26 februari 2021;13(5):7020–34. 

5.            Huang L, Wang L, Tan J, Liu H, Ni Y. High-dose vitamin C intravenous infusion in the treatment of patients with COVID-19. Medicine (Baltimore). 14 mei 2021;100(19):e25876. 

6.            Zheng S, Chen Q, Jiang H, Guo C, Luo J, Li S, e.a. No significant benefit of moderate-dose vitamin C on severe COVID-19 cases. Open Med. 22 september 2021;16(1):1403–14. 

7.            Montenegro F, Unigarro L, Paredes G, Moya T, Romero A, Torres L, e.a. Acute respiratory distress syndrome (ARDS) caused by the novel coronavirus disease (COVID-19): a practical comprehensive literature review. Expert Rev Respir Med. 1 februari 2021;15(2):183–95. 

8.            Chiscano-Camón L, Ruiz-Rodriguez JC, Ruiz-Sanmartin A, Roca O, Ferrer R. Vitamin C levels in patients with SARS-CoV-2-associated acute respiratory distress syndrome. Crit Care. 26 augustus 2020;24:522. 

9.            Abulmeaty MMA, Aljuraiban GS, Shaikh SM, ALEid NE, Mazrou LRA, Turjoman AA, e.a. The Efficacy of Antioxidant Oral Supplements on the Progression of COVID-19 in Non-Critically Ill Patients: A Randomized Controlled Trial. Antioxidants. 19 mei 2021;10(5):804. 

Cookies

Als u verder klikt op onze website, gaat u er ook mee akkoord dat we cookies gebruiken. Daarmee verzamelen we gegevens en volgen we wat bezoekers doen op onze website. Met die informatie verbeteren we onze website en tonen we informatie die aansluit bij wat u interesseert. Als u geen cookies accepteert, kunt u geen video's bekijken of content delen op social media. Meer informatie.

Cookies zelf instellen