Van glutenblootstelling tot neurologische en psychiatrische klachten

Coeliakie is een systemische, immuungemedieerde aandoening waarbij gluten bij genetisch vatbare personen niet alleen darmschade, maar ook neurologische en psychiatrische klachten kan veroorzaken. Neurologische verschijnselen omvatten vooral cerebellaire ataxie, perifere neuropathie, epilepsie, hoofdpijn, cognitieve problemen (‘brain fog’) en slaapstoornissen. Daarnaast komen depressie, angst, ADHD, autismespectrumstoornissen en schizofrenie vaker voor, al is een oorzakelijk verband niet altijd bewezen.

Verschillende mechanismen kunnen verklaren hoe coeliakie het zenuwstelsel beïnvloedt. Autoantistoffen kunnen door overeenkomsten tussen transglutaminase 2 in de darm en transglutaminase 6 in de hersenen ook zenuwweefsel aanvallen. Tegelijkertijd kunnen darmontsteking en een verstoorde darmflora de darmwand en de bloed-hersenbarrière doorlaatbaarder maken. Hierdoor bereiken ontstekingsstoffen gemakkelijker de hersenen en kan neuro-inflammatie ontstaan. Ook tekorten aan vitaminen en andere voedingsstoffen, een verstoorde serotoninehuishouding en veranderingen in de hersendoorbloeding kunnen bijdragen aan neurologische en psychiatrische klachten. Gluten kan deze processen rechtstreeks in stand houden, maar soms ook een ontstekings- of auto-immuunreactie starten die na het stoppen met gluten blijft voortbestaan.

Een strikt glutenvrij dieet kan met name ataxie, hoofdpijn, cognitieve klachten en sommige psychiatrische symptomen verminderen. Het effect op epilepsie en neuropathie is minder voorspelbaar. Kinderen hebben doorgaans minder en mildere neurologische klachten dan volwassenen, waarschijnlijk door eerdere diagnose en betere dieettrouw. Vroege herkenning en een holistische aanpak zijn essentieel om klachten en mogelijke blijvende schade te beperken.

Wil je meer weten?
Lees dan hier het artikel.