Hibiscus en citroenverbena bij gewichtsbeheersing

Hibiscus en citroenverbena bij gewichtsbeheersing

Veel mensen hebben overgewicht en ervaren dat afvallen of op gewicht blijven moeilijk is. Vanuit een holistische benadering staat daarom de vraag centraal welke processen de gewichtsregulatie verstoren. Laaggradige ontsteking en verminderde gevoeligheid voor insuline en leptine kunnen daarbij een rol spelen. Insuline helpt de bloedsuikerspiegel te reguleren en leptine informeert de hersenen over de energiereserves. Verstoring van deze signalen kan gewichtsbeheersing in de weg staan.

Naast aandacht voor achterliggende processen kunnen hibiscus en citroenverbena de gewichtsbeheersing ondersteunen. Hun extracten zijn interessant vanwege hun invloed op zowel de stofwisseling als de verzadiging [1,2,3].

Hibiscusextract is klinisch onderzocht op het gebied van gewichtsbeheersing. In een gerandomiseerde studie werden 36 deelnemers met een BMI vanaf 27 verdeeld over een extractgroep (19 deelnemers) en een controlegroep (17 deelnemers). Na twaalf weken dagelijks gebruik van hibiscusextract rapporteerden de onderzoekers in de extractgroep gunstige veranderingen in onder meer gewicht, lichaamsvet en taille-heupverhouding. Daarnaast namen vrije vetzuren in het bloed af en verbeterde leververvetting [4].

De bladeren van citroenverbena bevatten onder meer verbascoside en isoverbascoside. Dat zijn verwante polyfenolen uit de groep fenylpropanoïdglycosiden. In onderzoek met vergrote, insulineresistente vetcellen verminderden verbascoside en een polyfenolrijk citroenverbena-extract de triglyceridenstapeling en de vorming van vrije zuurstofverbindingen [5]. Ook herstelde de mitochondriale membraanpotentiaal en werd AMPK geactiveerd. De onderzoekers koppelden deze effecten aan verminderde vetaanmaak en verhoogde vetverbranding.

Hibiscus levert vooral anthocyanen en citroenverbena onder meer verbascoside. Beide behoren tot de polyfenolen, maar hebben een verschillende chemische opbouw. Hun verschillende polyfenolprofielen kunnen elkaar aanvullen in de beïnvloeding van metabole signaalroutes. In een muizenstudie met een vetrijk dieet ging de combinatie gepaard met minder gewichtstoename en vetophoping, betere glucosetolerantie en veranderingen die passen bij thermogenese en vetzuuroxidatie. Verder werd in de lever meer AMPK-fosforylering gevonden [6]. Dit wijst op activatie van AMPK, een enzymcomplex dat de cellulaire energiebalans helpt bewaken door onder meer de vetaanmaak af te remmen en de vetzuurverbranding te bevorderen. Naast de invloed op vetstofwisseling is ondersteuning van verzadiging relevant. Zo kan minder honger het volgen van voedingsafspraken makkelijker maken.
Wat het klinische onderzoek laat zien

In een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde studie van twee maanden bij vrouwen met overgewicht of obesitas werd dagelijks 500 mg gecombineerd hibiscus- en citroenverbena-extract onderzocht. Beide groepen kregen begeleiding bij een gebalanceerd dieet van 2.200 kcal per dag, door de onderzoekers omschreven als isocalorisch. Vooral bij de vrouwen met overgewicht werden ten opzichte van placebo gunstige veranderingen gevonden in gewicht, buikomvang, vetpercentage en systolische bloeddruk [1].

Een andere dubbelblinde studie onderzocht 84 volwassenen gedurende 84 dagen zonder voorgeschreven dieet. De combinatie verlaagde het gewicht ten opzichte van placebo en ging gepaard met afname van BMI en vetmassa. Er werden geen significante verschillen in de gemeten fysieke activiteit gevonden die de resultaten konden verklaren. Cholesterol, HDL, LDL en triglyceriden verbeterden niet significant [2].

In een cross-overstudie met 33 deelnemers die het onderzoek voltooiden, was de verzadiging na 60 dagen gebruik van het extract groter dan na placebo. Bij een vrije testmaaltijd consumeerden deelnemers gemiddeld circa 774 kcal na het extract, tegenover 850 kcal na placebo [3].

Hibiscus en citroenverbena bieden aanvullende aangrijpingspunten voor gewichtsbeheersing. Hibiscus is onderzocht vanwege effecten op lichaamssamenstelling en citroenverbena vanwege de invloed van zijn polyfenolen op cellulaire energieregulatie. Voor de combinatie laten klinische studies gunstige veranderingen zien in gewicht, vetmassa en verzadiging. Dat maakt deze planten interessant binnen een holistische aanpak die ook achterliggende, verstoorde werkingsmechanismen en leefstijl betrekt.

[1] Herranz-López, M., Olivares-Vicente, M., Boix-Castejón, M., Caturla, N., Roche, E., & Micol, V. (2019). Differential effects of a combination of Hibiscus sabdariffa and Lippia citriodora polyphenols in overweight/obese subjects: A randomized controlled trial. Scientific Reports, 9(1), 2999.

[2] Marhuenda, J., Perez, S., Victoria-Montesinos, D., Abellán, M. S., Caturla, N., Jones, J., & López-Román, J. (2020). A randomized, double-blind, placebo controlled trial to determine the effectiveness a polyphenolic extract (Hibiscus sabdariffa and Lippia citriodora) in the reduction of body fat mass in healthy subjects. Foods, 9(1), 55.

[3] Serna, A., Marhuenda, J., Arcusa, R., Pérez-Piñero, S., Sánchez-Macarro, M., García-Muñoz, A. M., ... & López-Román, F. J. (2022). Effectiveness of a polyphenolic extract (Lippia citriodora and Hibiscus sabdariffa) on appetite regulation in overweight and obese grade I population: an 8-week randomized, double-blind, cross-over, placebo-controlled trial. European Journal of Nutrition, 61(2), 825-841.

[4] Chang, H. C., Peng, C. H., Yeh, D. M., Kao, E. S., & Wang, C. J. (2014). Hibiscus sabdariffa extract inhibits obesity and fat accumulation, and improves liver steatosis in humans. Food & function, 5(4), 734-739.

[5] Herranz-Lopez, M., Barrajon-Catalan, E., Segura-Carretero, A., Menendez, J. A., Joven, J., & Micol, V. (2015). Lemon verbena (Lippia citriodora) polyphenols alleviate obesity-related disturbances in hypertrophic adipocytes through AMPK-dependent mechanisms. Phytomedicine, 22(6), 605-614.

[6] Lee, Y. S., Yang, W. K., Kim, H. Y., Min, B., Caturla, N., Jones, J., ... & Kim, S. H. (2018). Metabolaid® combination of lemon verbena and hibiscus flower extract prevents high-fat diet-induced obesity through AMP-activated protein kinase activation. Nutrients, 10(9), 1204.