Nieuws

Vrijdag 21 april 2017

De rol van vitamine B6 in de hersenen

Eerder berichtten we dat B-vitaminen kunnen helpen de symptomen van schizofrenie te bestrijden. Maar B-vitaminen doen nog veel meer voor de hersenen. Hierbij een overzicht van de rol van vitamine B6, een symptomenlijst en een plan van aanpak.

 

Eerder berichtten we dat B-vitaminen kunnen helpen de symptomen van schizofrenie te bestrijden (lees het artikel hier). Maar B-vitaminen doen nog veel meer voor de hersenen. Hoewel bepaalde B-vitaminen beter zijn onderzocht dan andere, wordt steeds duidelijker dat bij veel hersenprocessen het volledige complex van B-vitaminen een cruciale rol speelt. In dit artikel hebben we B6 als uitgangspunt gekozen.

 

Waarom maken we zelf geen B-vitaminen aan?

De meeste B-vitaminen worden aangemaakt door planten. Een uitzondering hierop is vitamine B12, dat door bacteriën wordt aangemaakt, bijvoorbeeld in de darmen van herkauwers. Desondanks krijgen de meeste mensen het beetje B-vitaminen dat ze binnenkrijgen, vooral uit dierlijke producten zoals vlees en melk. De dieren waarvan deze B-vitaminen afkomstig zijn, hebben dit zelf opgenomen uit organismen die op een lagere rang staan in de voedselketen. Maar waarom maken we zelf geen B-vitaminen aan?

 

De mens heeft het vermogen verloren om bepaalde vitaminen zelf aan te maken. Het bekendste voorbeeld is vitamine C, waarin we overeenkomen met onder andere cavia’s en vleermuizen. Maar ook de B-vitaminen moeten we volledig uit onze voeding halen. Ernstige tekorten aan B-vitaminen kunnen zorgen voor een hele reeks aandoeningen, waarvan beri-beri (tekort aan B1) en pellagra (tekort aan B3) de bekendste zijn. Hoe kan het dan dat we dit vermogen zijn kwijtgeraakt? Zelf aanmaken zou ons toch beter beschermen tegen een tekort?

 

Tijdens onze evolutie heeft onze voeding altijd vol vitaminen gezeten. Daardoor zijn we uiteindelijk de genen kwijtgeraakt die nodig zijn om bijvoorbeeld vitamine B6 aan te maken. Dit leverde een voordeel op: onze verre voorouders konden zo besparen op de-novo synthese, wat meer energie kost en oxidatieve stress veroorzaakt in het lichaam dan opname uit de voeding. Maar binnen onze huidige leefomgeving levert dit evolutionaire voordeel juist een nadeel op.

 

Hoe onze voeding veranderd is

Onze oervoeding bestond uit vitamine B-rijke planten, fruit, noten, vis, schelp- en schaaldieren en, wanneer dit voorhanden was, vlees. Onze hedendaagse voeding bestaat vooral uit verwerkt en rood vlees, margarine, melkproducten, geraffineerde granen en suikers. Bovendien zijn uit deze energierijke en makkelijk verteerbare voeding de micronutriënten grotendeels verdwenen. Hierin ligt de link met de vitaminetekorten die in de westerse wereld veel worden gezien, alsmede de welvaartsaandoeningen waarmee we te kampen hebben, zoals obesitas, hart- en vaatziekten en dementie. Hoe gaan we daarmee om?

 

De aanpak ligt vooral in de voeding. Naast oervoeding, wordt ook het mediterrane dieet geassocieerd met verhoogde vitaminen- en mineralengehaltes in het lichaam (lees eerder artikel hier). Mediterrane voeding bestaat vooral uit fruit, groenten, complexe koolhydraten, olijfolie, rode wijn, vis en wit vlees. Net als oervoeding levert het ook meer B-vitaminen dan een gemiddelde westerse voeding. Ook hier weer een uitzondering voor B12, dat in rood vlees zit en dus vaak wel voldoende wordt gegeten.

 

Desalniettemin zijn er veel situaties waarin er een verhoogde behoefte kan bestaan, ook wanneer men oervoeding of mediterraan eet. Risicogroepen voor een vitamine-B6-tekort zijn ouderen, mensen die veel alcohol drinken, rokers, vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven en mensen die door medicijngebruik, stress, chronische ontsteking of ziekte meer vitamine B6 nodig hebben. De prevalentie van B6-tekorten in de bevolking die geen supplementen gebruikt wordt geschat rond de 25 procent. Overweeg dus altijd of suppletie nodig is.

 

Wat B-vitaminen voor onze hersenen doen

B-vitaminen zijn betrokken bij neurochemische synthese en zijn dus belangrijk voor de hersenfunctie. Alle B-vitaminen worden ook actief door de bloed-hersenbarrière getransporteerd. B-vitaminen functioneren als co-enzymen bij veel fysiologische processen in het lichaam. Een co-enzym zorgt ervoor dat een enzym efficiënter gaat werken. Neem bijvoorbeeld vitamine B6: in de bioactieve P5P-vorm is het betrokken bij meer dan 140 afzonderlijke enzymen die nodig zijn voor de aanmaak en afbraak van aminozuren. Maar waaruit bestaat de hersenspecifieke rol van vitamine B6?

 

Vitamine B6 is als co-enzym betrokken bij de aminozuurstofwisseling en is daarom een beperkende factor bij de aanmaak van neurotransmitters zoals dopamine, serotonine, GABA, noradrenaline en melatonine. Dit betekent dat er al bij een mild B6-tekort minder neurotransmitters aangemaakt worden. De productie van GABA en serotonine gaat dan omlaag, wat ervoor zorgt dat het gedrag minder goed wordt gereguleerd en slaapstoornissen ontstaan. Ook cardiovasculaire functie en hormoonproductie gaan achteruit, alsmede de voorziening van glucose naar de hersenen. Maar wordt deze biochemische redenatie ook door bewijs uit onderzoek ondersteund?

 

Bij een review uit 2008 werd gebruikgemaakt van 77 onderzoeken met gegevens van in totaal 34.000 deelnemers. Hieruit komt duidelijk een verband naar voren tussen hersenfunctie, geestelijke gezondheid en de gehaltes B6, B12 en foliumzuur in het bloed. Hoe hoger het gehalte in het bloed, hoe minder problemen met de hersenfuntie, gedrag en geestelijke gezondheid. Ook andersom houdt dit verband stand.

 

Een vitamine B6-tekort herkennen

Een vitamine B6-tekort komt vaak voor. Daarom is het handig om alle symptomen te kunnen herkennen. Hieronder vind je een reeks symptomen die kunnen wijzen op een (ernstig) vitamine-B6-tekort. Hoe meer symptomen aanwezig zijn, hoe groter de kans dat B6 (een van de) de boosdoener(s) is.

 

- vermoeidheid

- scheurtjes in lippen en mondhoeken

- ontstoken tong en/of mondslijmvlies

- bloedarmoede

- glucose-intolerantie

- misselijkheid en braken

- seborroïsche dermatitis

- vochtretentie

- paniekaanvallen

- hyperventilatie

- migraine

- slapeloosheid

- geïrriteerdheid

- verwarring

- depressie

- immunodeficiëntie

- chronische pijn

- cognitieve achteruitgang

- convulsies

- perifere neuropathie

- ataxie

- een verhoogde homocysteïnespiegel

- verhoogde ontstekingsactiviteit (met stijging C-reactief proteïne)

- verhoogde oxidatieve stress.

 

Vitamine B6 meten in het bloed

Sinds kort kun je bij Bonusan in overleg met je cliënt veertien verschillende bloedtesten aanvragen, van eenvoudige ijzertest tot complete screening van het bloed. Eén van deze veertien bloedtesten is de Bloedwaardencheck Vitamine B6. Deze test geeft het gehalte vitamine B6 in het bloed in nmol/l. Maar wanneer spreken we van een tekort en wat zijn de wenselijke gehaltes?

 

Een totale vitamine B6-gehalte in bloed hoger dan 40 nmol/l geeft aan dat de vitamine B6-voorziening voldoende is. Een marginale vitamine B6-status (20-30 nmol/l) of vitamine B6-tekort (<20 nmol/l) blijft veelal onopgemerkt maar kan op termijn bijdragen aan het ontstaan van chronische ziekten. Het is dus erg belangrijk om dit tekort snel boven tafel te krijgen.

 

Vermoed je op basis van de bovengenoemde symptomen een tekort aan vitamine B6, maar weet je het niet zeker of wil je weten hoe ernstig het precies is zodat je de therapie er goed op kunt laten aansluiten? Vraag dan hier de Bloedwaardencheck Vitamine B6 aan voor je cliënt.

 

Cursus Bloedwaardentesten

Bij onze tweedaagse cursus leer je op basis van een overzichtelijk symptoom-disfunctiemodel de juiste bloedwaardentest(en) kiezen. Vervolgens interpreteer je de bloedwaarden die uit de testen komen en integreer je deze binnen je behandeling. Ook leer je hoe je met bloedwaardentesten de voortgang bij je cliënt kunt monitoren, voor een betere therapietrouw.

 

Inschrijven

 

Bronnen

  1. Kennedy D.O., B Vitamins and the Brain: Mechanisms, Dose and Efficacy – A review, Nutrients 2016, 8, 68, 28 January 2016.
  2. Morris M.S., Picciano M.F., Jacques P.F., Selhub J. Plasma pyridoxal 5′-phosphate in the us population: The national health and nutrition examination survey, 2003–2004. Am. J. Clin. Nutr. 2008;87:1446–1454.
  3. Smith A.D. The worldwide challenge of the dementias: A role for b vitamins and homocysteine? Food Nutr. Bull. 2008;29:S143–S172.