Resveratrol

Beschrijving

De druif (Vitis vinifera) is een rijke bron van resveratrol, een stof die in lagere concentraties ook in rode wijn voorkomt. Een andere belangrijke bron is de Japanse duizendknoop (Polygonum cuspidatum), een plant die van oudsher wordt gebruikt in de traditionele Chinese geneeskunde. Tegenwoordig wordt resveratrol geassocieerd met een betere bescherming tegen hart- en vaatziekten, obesitas en diabetes type 2. Vanwege de vele hoopvolle resultaten uit in vitro en in vivo onderzoek, kent humaan onderzoek naar de gezondheidseffecten van resveratrol een explosieve groei. Het onderzoek bevindt zich nog grotendeels in de verkennende fase; desalniettemin worden steeds meer resultaten ook bij mensen bevestigd. 


Resveratrol
Resveratrol is het best onderzochte salvestrol. Salvestrolen zitten in groenten, fruit en kruiden, en dan vooral in biologisch geteelde gewassen. Salvestrolen zijn afweerstoffen (fytoalexinen) die de plant moeten beschermen tegen schimmels en vraat. Het gebruik van bestrijdingsmiddelen vermindert de noodzaak van de plant om salvestrolen aan te maken. Salvestrolen zijn daarnaast door plantenselectie en plantenveredeling merendeels uit groenten en fruit verdwenen of worden tijdens voedselraffinage verwijderd. Groenten en fruit bevatten tegenwoordig naar schatting 80% minder salvestrolen dan zo’n zestig jaar geleden. Een supplement met resveratrol of salvestrolen is dan ook een belangrijke aanvulling op de voeding. 

Werking

Er verschijnt steeds meer onderzoek dat zich richt op het voorkomen en genezen van chronische ziektes met veranderingen in levensstijl en voeding. Calorierestrictie is daarbij één van de beste manieren gebleken om chronische ziektes aan te pakken en daarmee de levensduur te verlengen. Levenslange calorierestrictie is in de praktijk echter niet haalbaar. De kracht van resveratrol is daarin gelegen dat het de effecten van calorierestrictie nabootst. Resveratrol en calorierestrictie activeren beide onder meer SIRT1, een eiwit dat de stofwisseling in diverse weefsels reguleert en betrokken is bij het tegengaan van veroudering en het voorkomen van diabetes type 2.

Indicaties

Oxidatieve stress en ontstekingen

Onderzoek onder tien gezonde mensen wees uit dat dagelijks 100 mg resveratrol de oxidatieve en ontstekingsbevorderende effecten van een vet- en koolhydraatrijke maaltijd kan tegengaan. Dit doet mogelijk het risico op atherosclerose en diabetes afnemen. In humaan onderzoek waarbij 200 mg Polygonum cuspidatum (40 mg resveratrol) werd toegediend, had resveratrol een duidelijk meetbaar effect op een aantal signaalstoffen voor ontsteking en op oxidatieve stress. Ontstekingen liggen aan de basis van diverse chronische aandoeningen, waaronder atherosclerose, diabetes en COPD. Laboratoriummodellen maken het aannemelijk dat resveratrol kan helpen bij het voorkomen en behandelen van deze aandoeningen.


Meer energie

Bij proefdieren is geconstateerd dat activering van SIRT1 door calorierestrictie zorgt voor een grotere vitaliteit en significante toename van de lichamelijke activiteit. In een humane studie zorgde SIRT1-inductie door 25% calorierestrictie voor een grotere aanmaak van mitochondriën in skeletspierweefsel van gezonde mannen met overgewicht. Markers van oxidatieve stress namen daarbij significant af.


Glucosestofwisseling
Het activeren van SIRT1, bijvoorbeeld met resveratrol, is een veelbelovende strategie voor de preventie en behandeling van het metabool syndroom en diabetes-type-2. In preklinisch onderzoek is geconstateerd dat de insulinegevoeligheid in vetweefsel, skeletspier en lever significant verbetert door SIRT1-inductie. Activering van SIRT1 in bètacellen van de pancreas zorgt voor een betere insuline-expressie en insulinerespons bij verhoging van de bloedglucosespiegel, verhoogt de ATP-productie in bètacellen en beschermt deze beter tegen beschadiging en celdood door oxidatieve stress. 


Obesitas en diabetes
Een klinische trial bij patiënten met diabetes type 2 laat zien dat de glucosetolerantie toeneemt na toediening van resveratrol. In ander humaan onderzoek werden tien patiënten met slechte glucosetolerantie vier weken lang met resveratrol behandeld. Daarbij werd een toegenomen insulinegevoeligheid geconstateerd. Tot slot blijkt uit een dubbelblind placebogecontroleerd crossover-onderzoek onder 11 gezonde obese vrijwilligers dat 150 mg resveratrol per dag een hele reeks gezondheidsparameters verbetert, waaronder verhoging van de insulinegevoeligheid en verlaging van bloedsuiker- en insulinespiegels. Bij geen enkel onderzoek is hypoglykemie vastgesteld, wat resveratrol een veelbelovend antidiabetisch medicijn maakt.


Afname vetmassa
Een hogere SIRT1-activiteit remt de vorming en bevordert de afbraak van wit vetweefsel en genen die de vetopslag stimuleren. Bij slanke vrouwen is geconstateerd dat de SIRT1-expressie in onderhuids vetweefsel meer dan twee keer zo hoog is als bij vrouwen met obesitas. Vasten gedurende zes dagen verdubbelt de SIRT1-expressie in vetweefsel; suppletie met resveratrol kan de SIRT1-activiteit in vetweefsel mogelijk ook verhogen. Afname van overtollige vetmassa door SIRT1-inductie is geassocieerd met stijging van de levensverwachting.


Remming veroudering
Degeneratieve verouderingsziekten en een kortere levensduur blijken onder andere samen te hangen met de afname van de cellulaire energieproductie. Net als calorierestrictie, induceert resveratrol genen die zorgen voor vorming van meer en/of grotere mitochondriën. Dit stimuleert de cellulaire energieproductie, waarbij naar verhouding minder zuurstof wordt verbruikt en minder vrije radicalen vrijkomen. Dit heeft in vitro en in vivo een gunstig effect op veroudering en levensduur. Daarnaast verbetert resveratrol de overleving op de lange termijn van (onvervangbare) cellen door verbetering van de stofwisseling, verdedigings- en reparatieprocessen en remming van geprogrammeerde celdood. In diermodellen voor ALS (amyotrofische lateraalsclerose), de ziekte van Alzheimer en de ziekte van Parkinson, zorgde toediening van resveratrol en calorierestrictie voor significante vermindering van neurodegeneratieve pathologie. Tot slot remt resveratrol (in vitro) significant de vorming van ontstekingsbevorderende stoffen in vetweefsel en vermindert daarmee aan vetweefsel gerelateerde pathologie. Vetweefsel draagt door de productie van ontstekingsmediatoren bij aan laaggradige chronische ontsteking in het lichaam. Dit versnelt het verouderingsproces en bevordert uiteenlopende (verouderings)ziekten, waaronder hart- en vaatziekten, obesitas, diabetes-type-2, dementie en depressie. Inmiddels is ook uit humaan onderzoek gebleken dat resveratrol diverse verouderingsparameters vertraagt, bijvoorbeeld LDL- en HDL-cholesterol en osteoporose. 


Cardiovasculaire bescherming
Een lage tot matige overexpressie van SIRT1 bij proefdieren remt leeftijdsgerelateerde degeneratieve veranderingen in het hart en verhoogt de bescherming tegen oxidatieve stress en celdood. Het inverse verband tussen consumptie van rode wijn en sterfte aan hart- en vaatziekten (de Franse paradox) wordt mede toegeschreven aan resveratrol en verwante stilbenoïden in rode wijn. Resveratrol en resveratrolachtige stoffen beschermen het hart en de bloedvaten, mede door het remmen van ischemie-reperfusieschade, bevorderen van vaatverwijding, beschermen van vaatendotheel, remmen van LDL-oxidatie en plaatjesaggregatie en tegengaan van atherosclerose.

Contra-Indicaties

Bijwerkingen

Interacties

Dosering

Onderzoekers hebben een lage biologische beschikbaarheid van resveratrol geconstateerd na orale inname. Een dagdosis voor de mens komt neer op 1,82 mg/kg (voor een persoon van 75 kg een dagdosis van 137 mg). 

Synergisme

Referenties

  1. Alcendor RR, Gao S, Zhai P, et al. Sirt1 regulates aging and resistance to oxidative stress in the heart. Circ Res. 2007;100(10):1512-21
  2. Anekonda TS, Reddy PH. Neuronal protection by sirtuins in Alzheimer's disease. J Neurochem. 2006;96(2):305-13.
  3. Anekonda TS. Resveratrol-a boon for treating Alzheimer's disease? Brain Res Rev. 2006;52(2):316-26
  4. Barger JL, Kayo T, Vann JM, et al. A low dose of dietary resveratrol partially mimics caloric restriction and retards aging parameters in mice. PLoS ONE. 2008;3(6):e2264
  5. Baur JA, Pearson KJ, Price NL, et al. Resveratrol improves health and survival of mice on a high-calorie diet. Nature. 2006;444:337–342
  6. Baur JA, Sinclair DA. Therapeutic potential of resveratrol: the in vivo evidence. Nat Rev Drug Discov. 2006;5(6):493-506
  7. Baur, J. A., Resveratrol, sirtuins, and the promise of a DR mimetic. Mech. Ageing Dev. 2010, 131, 261–269
  8. Baur, J. A., Sinclair, D. A., Therapeutic potential of resveratrol: the in vivo evidence. Nat. Rev. 2006, 5, 493–506.
  9. Boily G, Seifert EL, Bevilacqua L, et al. SirT1 regulates energy metabolism and response to caloric restriction in mice. PLoS ONE. 2008;3(3):e1759
  10. Boocock DJ, Faust GE, Patel KR, et al. Phase I dose escalation pharmacokinetic study in healthy volunteers of resveratrol, a potential cancer chemopreventive agent. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2007;16(6):1246-1252
  11. Brasnyo, P., Molnar, G. A., Mohas, M., Marko, L., Resveratrol improves insulin sensitivity, reduces oxidative stress and activates the Akt pathway in type 2 diabetic patients. Br.J. Nutr. 2011, 1–7.
  12. Chen D, Steele AD, Lindquist S, et al. Increase in activity during calorie restriction requires Sirt1. Science. 2005;310(5754):1641
  13. Ciencewicki, J., Trivedi, S., Kleeberger, S. R., Oxidants and the pathogenesis of lung diseases. J. Allergy Clin. Immunol. 2008, 122, 456–468; quiz 469–470.
  14. Civitarese AE, Carling S, Heilbronn LK et al. Calorie restriction increases muscle mitochondrial biogenesis in healthy humans. PLoS Med. 2007;4(3):e76
  15. Cohen HY, Miller C, Bitterman KJ, et al. Calorie restriction promotes mammalian cell survival by inducing the SIRT1 deacetylase. Science. 2004;305(5682):390-2
  16. Crandall, J. P., Oram, V., Trandafirescu, G., Hawkins, M. et al., American Diabetes Association, Orlando, 2010, pp. 736-P. 
  17. Firestein R, Blander G, Michan S, et al. The SIRT1 deacetylase suppresses intestinal tumorigenesis and colon cancer growth. PLoS ONE. 2008;3(4):e2020
  18. Ghanim, H., Sia, C. L., Abuaysheh, S., Korzeniewski, K.et al., An antiinflammatory and reactive oxygen species suppressive effects of an extract of Polygonum cuspidatum containing resveratrol. J. Clin. Endocrinol. Metab. 2010, 95, E1–E8.
  19. Ghanim, H., Sia, C. L., Korzeniewski, K., Lohano, T. et al., A Resveratrol and Polyphenol Preparation Suppresses Oxidative and Inflammatory Stress Response to a High-Fat, HighCarbohydrate Meal. J. Clin. Endocrinol. Metab. 2011, 96, 1409–1414.
  20. Gonzales AM, Orlando RA. Curcumin and resveratrol inhibit nuclear factor-kappaB-mediated cytokine expression in adipocytes. Nutr Metab (Lond). 2008;5:17
  21. Haigis MC, Guarente LP. Mammalian sirtuins-emerging roles in physiology, aging, and calorie restriction. Genes Dev. 2006;20(21):2913-21
  22. Howitz KT, Bitterman KJ, Cohen HY, et al. Small molecule activators of sirtuins extend Saccharomyces cerevisiae lifespan. Nature. 2003;425(6954):191-6
  23. Juan ME, Vinardell MP, Planas JM. The daily oral administration of high doses of trans-resveratrol to rats for 28 days is not harmful. J Nutr. 2002;132(2):257-260
  24. Kaneto, H., Katakami, N., Matsuhisa, M., Matsuoka, T. A., Role of reactive oxygen species in the progression of type 2 diabetes and atherosclerosis. Mediators Inflamm. 2010, 2010, 453892.
  25. Lagouge M, Argmann C, Gerhart-Hines Z,et al. Resveratrol improves mitochondrial function and protects against metabolic disease by activating SIRT1 and PGC-1alfa. Cell. 2006;127(6):1109-22
  26. Lagouge, M., Argmann, C., Gerhart-Hines, Z., Meziane, H. et al., Resveratrol improves mitochondrial function and protects against metabolic disease by activating SIRT1 and PGC-1alpha. Cell 2006, 127, 1109–1122.
  27. Milne JC, Lambert PD, Schenk S, et al. Small molecule activators of SIRT1 as therapeutics for the treatment of type 2 diabetes. Nature. 2007;450(7170):712-6
  28. Moynihan KA, Grimm AA, Plueger MM, et al. Increased dosage of mammalian Sir2 in pancreatic bèta cells enhances glucose-stimulated insulin secretion in mice. Cell Metab. 2005;2:105–117
  29. Murray GI, Taylor MC, McFadyen MC, et al. Tumor-specific expression of cytochrome P450 CYP1B1. Cancer Res 1997;57(14):3026-31
  30. Natural Standard, Monograph on Polygonum cuspidatum, http://www.naturalstandard.com/databases/herbssupplements/patient-polygonumcuspidatum.asp
  31. Pearson KJ, Baur JA, Lewis KN, et al. Resveratrol delays age-related deterioration and mimics transcriptional aspects of dietary restriction without extending life span. Cell Metab. 2008 Jul 2. doi:10.1016/j.cmet.2008.06.011
  32. Pedersen SB, Olholm J, Paulsen SK, et al. Low Sirt1 expression, which is upregulated by fasting, in human adipose tissue from obese women. Int J Obes (Lond). 2008 Jun 17
  33. Petrovski, Annals of the New York Academy of Sciences 2011
  34. Picard F, Guarente L. Molecular links between aging and adipose tissue. Int J Obes (Lond). 2005;29(S1):S36-9
  35. Picard F, Kurtev M, Chung N, et al. Sirt1 promotes fat mobilization in white adipocytes by repressing PPAR-gamma. Nature. 2004;429(6993):771-6
  36. Potter GA, Burke MD. Salvestrols - natural products with tumor selective activity. Journal of Orthomol. Medicine 2006;21(1):34-36
  37. Potter GA, Patterson LH, Wanogho E, et al. The cancer preventative agent resveratrol is converted to the anticancer agent piceatannol by the cytochrome P450 enzyme CYP1B1. Br J Cancer 2002;86(5):774-8
  38. Qiang L, Wang H, Farmer SR. Adiponectin secretion is regulated by SIRT1 and the endoplasmic reticulum oxidoreductase Ero1-L alfa. Mol Cell Biol. 2007;27(13):4698-707
  39. Reagan-Shaw S, Nihal M, Ahmad N. Dose translation from animal to human studies revisited. FASEB J. 2008;22(3):659-61
  40. Roberts, R. A., Laskin, D. L., Smith, C. V., Robertson, F. M. et al., Nitrative and oxidative stress in toxicology and disease. Toxicol. Sci. 2009, 112, 4–16.
  41. Saiko P, Szakmary A, Jaeger W, et al. Resveratrol and its analogs: defense against cancer, coronary disease and neurodegenerative maladies or just a fad? Mutat Res. 2008;658(1-2):68-94
  42. Sinclair DA. Toward a unified theory of caloric restriction and longevity regulation. Mech Ageing Dev. 2005;126:987–1002
  43. Sirtris Announces SRT501 Lowers Glucose In Twice-Daily Dosing Clinical Trial. Medical News Today 2008, http://www.medicalnewstoday.com/articles/104564.php.
  44. Smoliga J.M et al., Mol.Nutr. Food Res. 2011, 55, 1129-1141
  45. Timmers S. et al. Calorie restriction-like effects of 30 days of resveratrol supplementation on energy metabolism and metabolic profile in obese humans, 10.1016/j.cmet.2011.10.002

Cookies

Als u verder klikt op onze website, gaat u er ook mee akkoord dat we cookies gebruiken. Daarmee verzamelen we gegevens en volgen we wat bezoekers doen op onze website. Met die informatie verbeteren we onze website en tonen we informatie die aansluit bij wat u interesseert. Als u geen cookies accepteert, kunt u geen video's bekijken of content delen op social media. Meer informatie.

Cookies zelf instellen