Zonnebrand bij de maaltijd

vrijdag 16-juli-2021

Met het mooie weer brengen we meer tijd buitenshuis door en zitten we vaker in de zon. Nederlanders zijn hoe dan ook fervent zonaanbidders, zodra er ook maar een zonnestraal op het terras te vinden is, zitten we buiten. Zelfs in het buitenland staan we bekend om onze liefde voor de zon. Onze fervente zonaanbidding loont, want de vitamine D-status van de gemiddelde Nederlander is beter dan die van de inwoners veel van onze buurlanden (Spiro 2014). Vitamine D wordt namelijk onder invloed van UV-straling in zonlicht gemaakt in de huid en is een van de redenen waarom regelmatige blootstelling aan zonlicht belangrijk is voor de gezondheid.

Belang van de zon

Onder invloed van zonlicht wordt in de huid vitamine D aangemaakt. Vitamine D is belangrijk voor het lichaam. Zo is het van belang voor de samenstelling van de botten en voor de opbouw van sterke tanden. Daarnaast zorgt vitamine D mede voor een goede weerstand en draagt het bij aan de aanmaak van cellen en weefsels. Door de huid te beschermen tegen de zon wordt de lichaamseigen aanmaak van vitamine D flink verminderd. Ook lijkt zonlicht een directere invloed te hebben op ons lichaam, onafhankelijk van vitamine D. Gematigde blootstelling aan de zon werkt ontstekingsremmend en lijkt een positieve invloed te hebben op verschillende ziektes (Hart 2011).

Huidbescherming

Helaas heeft de zon ook negatieve gevolgen voor onze gezondheid. UV-straling zorgt voor vitamine D-productie en het bruinen van de huid, maar ook voor beschadiging van de elastische vezels, wat zorgt voor rimpels. Daarnaast kan zonlicht structurele schade aanrichten en ontstaan er vrije radicalen in de huid. Structurele schade aan het DNA en DNA-schade door vrije radicalen kunnen mutaties in het DNA veroorzaken. Soms kan het lichaam deze mutaties zelf ongedaan maken en de aangetaste cellen opruimen. Maar de schade kan ook leiden tot het ontstaan van kanker. Een te grote blootstelling aan de zon (ernstige verbranding of veelvuldige blootstelling) is dan ook de belangrijkste oorzaak van huidkanker (Reichrath 2006). Dit is in Nederland de meest voorkomende kanker.

Zonnebrand bij de maaltijd

Naast het gebruik van uitwendige bescherming is het mogelijk om de huid van binnenuit te beschermen tegen de zon. Voedingsstoffen spelen een rol in de bescherming tegen de negatieve effecten van de zon. Zo kunnen polyfenolen, vitamines en mineralen een rol spelen in het voorkomen van inflammatie, neutraliseren van vrije radicalen en werken ze als antioxidant (Dinkova-Kostova 2008). Ook carotenoïden worden gelinkt aan een beschermend effect tegen UV-straling (Rizwan 2010).

Vitamine B3

Blootstelling aan UV-licht kost de huid energie waardoor de ATP-productie omhoog gaat. Vitamine B3 speelt een belangrijke rol in de ATP-productie. Tijdens blootstelling aan UV-licht is vitamine B3 dus een essentiële cofactor om de energieproductie te ondersteunen. Uit celonderzoek is gebleken dat suppletie met vitamine B3 het energieverlies in de huid kan voorkomen door ervoor te zorgen dat er genoeg ATP kan worden blijven aangemaakt (Park 2010). Daarnaast speelt vitamine B3 een directe rol in de reparatie van het DNA (Thompson 2015).

In een klinische studie waarin het terugkeren van huidkanker werd onderzocht, kregen deelnemers tweemaal per dag 500 mg vitamine B3. De deelnemers hadden tenminste twee keer eerder tumoren van de meest voorkomende vorm van huidkanker gehad. Na twaalf maanden suppletie werden er minder nieuwe tumoren gevonden bij vitamine B3-suppletie vergeleken met de placebogroep (Chen 2015). Ook bij gezonde deelnemers zorgde vitamine B3-suppletie (500 mg & 1500 mg per dag) voor positieve immuunmodulatie onder invloed van UV-licht (Yiasemides 2009).

Vitamine C & E

Onderzoek toont aan dat bij een dagelijkse inname van 2 gram vitamine C samen met 1000 IE (670 mg) D-alfa-tocoferol (vitamine E), de verbrandingsreactie vermindert, waardoor het risico op huidbeschadiging door blootstelling aan de zon wordt verlaagd (Eberlein-König 1998). Een vergelijkbaar onderzoek onderzocht de effecten van vitamine C-suppletie, vitamine E-suppletie en een combinatie van de twee. Vrijwilligers kregen een week lang ofwel 2 gram vitamine C, ofwel 1000 IE D-alfa-tocoferol ofwel beide. De onderzoekers vonden dat de combinatie van vitamine C en E het beste beschermende effect had tegen schade door UV-licht. Vitamine E afzonderlijk had een licht beschermend effect. Suppletie met enkel vitamine C had geen beschermend effect (Mireles-Rocha 2002).

Polyfenolen uit groene thee

Het drinken van groene thee kan ook helpen tegen de schadelijke effecten van de zon. Een combinatie van 540 mg polyfenolen uit groene thee met 50 mg vitamine C gedurende 12 weken zorgde voor minder inflammatie bij verbranding door UV-straling (Rhodes 2013). Het is ook mogelijk om te kiezen voor het nemen van een supplement rijk aan polyfenolen uit groene thee. Dit werd onderzocht in een onderzoek met muizen waarbij deze stoffen aan het drinkwater toe werden gevoegd. Het resultaat liet zien dat ze een positieve regulerende werking hadden op de inflammatie in de huid na blootstelling aan UV-licht en ervoor zorgde dat de huid zich sneller herstelde (Katiyar 2010).

Carotenoïden

Carotenoïden zijn de rode, oranje en gele stoffen in planten, algen en in de huid van verschillende dieren. Carotenoïden werken als antioxidant en hebben een functie in het beschermen tegen UV-straling. Onderzoek toonde aan dat dit UV-beschermende effect ook werkt bij mensen. Vrijwilligers aten 55 gram tomatenpasta per dag (16 mg lycopeen (een carotenoïde)) gedurende 12 weken. De resultaten lieten zien dat lycopeen beschermend werkt tegen acute huidbeschadiging door de zon (Rizwan 2010). Een andere effectieve bron van carotenoïden voor de bescherming van de huid tegen UV-straling is wortelsap (Stahl 2006). Dit geeft ons een goede reden om van een lekker zomerse gazpacho te genieten, een Spaanse rauwe soep van groente en kruiden.

Spoorelementen

Ook spoorelementen lijken een positief effect te hebben op de effecten van UV-straling. Het spoorelement selenium beschermt cellen tegen DNA-schade door UV-straling, zo bleek uit cellijnstudies (Seo 2002, Fisher 2006). Ook zink heeft een beschermend effect door de invloed op de immuunrespons en door te werken als antioxidant (Rostan 2002). Mangaan en koper vervullen daarnaast een rol in het neutraliseren van radicalen (Kehl-Fie 2010).

Kennis in de praktijk

Bescherming tegen de schadelijke invloeden van de zon is helaas noodzakelijk. Naast zonnebrandcrème, het dragen van beschermende kleding en het opzoeken van de schaduw, kunt u gezonde voeding en suppletie ter ondersteuning inzetten om schadelijke effecten van UV-licht van binnenuit te beperken. Door voeding te eten die rijk is aan vitamine C, E, polyfenolen, carotenoïden en spoorelementen, of deze extra te suppleren, gaat u vrijeradicalenvorming en schade van binnenuit tegen. Raadpleeg bij het gebruik van supplementen altijd onze monografieën .

Wij wensen u een mooie en zonnige zomer toe!

Bronnen

Chen, Andrew C., Andrew J. Martin, Bonita Choy, Pablo Fernández-Peñas, Robyn A. Dalziell, Catriona A. McKenzie, Richard A. Scolyer, e.a. ‘A Phase 3 Randomized Trial of Nicotinamide for Skin-Cancer Chemoprevention’. New England Journal of Medicine 373, nr. 17 (22 oktober 2015): 1618–26. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1506197.

Dinkova-Kostova, Albena T. ‘Phytochemicals as Protectors Against Ultraviolet Radiation: Versatility of Effects and Mechanisms’. Planta Medica 74, nr. 13 (oktober 2008): 1548–59. https://doi.org/10.1055/s-2008-1081296.

Eberlein-König, Bernadette, Marianne Placzek, en Bernhard Przybilla. ‘Protective Effect against Sunburn of Combined Systemic Ascorbic Acid (Vitamin C) and d-a-Tocopherol (Vitamin E)’. Journal of the American Academy of Dermatology 38, nr. 1 (1 januari 1998): 45–48. https://doi.org/10.1016/S0190-9622(98)70537-7.

Fischer, Joshua L., Jody K. Lancia, Anita Mathur, en Martin L. Smith. ‘Selenium Protection from DNA Damage Involves a Ref1/P53/Brca1 Protein Complex’. Anticancer Research 26, nr. 2A (3 januari 2006): 899–904.

Hart, Prue H., Shelley Gorman, en John J. Finlay-Jones. ‘Modulation of the Immune System by UV Radiation: More than Just the Effects of Vitamin D?’ Nature Reviews Immunology 11, nr. 9 (september 2011): 584–96. https://doi.org/10.1038/nri3045.

Katiyar, S. K., M. Vaid, H. van Steeg, en S. M. Meeran. ‘Green Tea Polyphenols Prevent UV-Induced Immunosuppression by Rapid Repair of DNA Damage and Enhancement of Nucleotide Excision Repair Genes’. Cancer Prevention Research 3, nr. 2 (1 februari 2010): 179–89. https://doi.org/10.1158/1940-6207.CAPR-09-0044.

Kehl-Fie, Thomas E., en Eric P. Skaar. ‘Nutritional immunity beyond iron: a role for manganese and zinc’. Current opinion in chemical biology 14, nr. 2 (april 2010): 218–24. https://doi.org/10.1016/j.cbpa.2009.11.008.  

Mireles-Rocha, Homero, Ignacio Galindo, Miguel Huerta, Benjamín Trujillo-Hernández, Alejandro Elizalde, en Roberto Cortés-Franco. ‘UVB Photoprotection with Antioxidants: Effects of Oral Therapy with d-Alpha-Tocopherol and Ascorbic Acid on the Minimal Erythema Dose’. Acta Dermato-Venereologica 82, nr. 1 (2002): 21–24. https://doi.org/10.1080/000155502753600830.

Park, Joohong, Gary M. Halliday, Devita Surjana, en Diona L. Damian. ‘Nicotinamide Prevents Ultraviolet Radiation-Induced Cellular Energy Loss: Photochemistry and Photobiology 2010, Xx: Xx’. Photochemistry and Photobiology 86, nr. 4 (juli 2010): 942–48. https://doi.org/10.1111/j.1751-1097.2010.00746.x.

Reichrath, Jörg. ‘The Challenge Resulting from Positive and Negative Effects of Sunlight: How Much Solar UV Exposure Is Appropriate to Balance between Risks of Vitamin D Deficiency and Skin Cancer?’ Progress in Biophysics and Molecular Biology 92, nr. 1 (september 2006): 9–16. https://doi.org/10.1016/j.pbiomolbio.2006.02.010.

Rhodes, Lesley E., Gemma Darby, Karen A. Massey, Kayleigh A. Clarke, Tristan P. Dew, Mark D. Farrar, Susan Bennett, Rachel E. B. Watson, Gary Williamson, en Anna Nicolaou. ‘Oral Green Tea Catechin Metabolites Are Incorporated into Human Skin and Protect against UV Radiation-Induced Cutaneous Inflammation in Association with Reduced Production of pro-Inflammatory Eicosanoid 12-Hydroxyeicosatetraenoic Acid’. British Journal of Nutrition 110, nr. 5 (september 2013): 891–900. https://doi.org/10.1017/S0007114512006071.

Rizwan, M., I. Rodriguez-Blanco, A. Harbottle, M.A. Birch-Machin, R.E.B. Watson, en L.E. Rhodes. ‘Tomato Paste Rich in Lycopene Protects against Cutaneous Photodamage in Humans in Vivo: A Randomized Controlled Trial: Photoprotection by Lycopene’. British Journal of Dermatology 164, nr. 1 (januari 2011): 154–62. https://doi.org/10.1111/j.1365-2133.2010.10057.x.

Rostan, Elizabeth F., Holly V. DeBuys, Doren L. Madey, en Sheldon R. Pinnell. ‘Evidence Supporting Zinc as an Important Antioxidant for Skin: Zinc as an Antioxidant’. International Journal of Dermatology 41, nr. 9 (september 2002): 606–11. https://doi.org/10.1046/j.1365-4362.2002.01567.x.

Seo, Young R., Christopher Sweeney, en Martin L. Smith. ‘Selenomethionine Induction of DNA Repair Response in Human Fibroblasts’. Oncogene 21, nr. 23 (mei 2002): 3663–69. https://doi.org/10.1038/sj.onc.1205468.

Spiro, A., en J. L. Buttriss. ‘Vitamin D: An Overview of Vitamin D Status and Intake in Europe: Vitamin D Status and Intake in Europe’. Nutrition Bulletin 39, nr. 4 (december 2014): 322–50. https://doi.org/10.1111/nbu.12108.

Stahl, Wilhelm, Ulrike Heinrich, Olivier Aust, Hagen Tronnier, en Helmut Sies. ‘Lycopene-rich products and dietary photoprotection’. Photochemical & photobiological sciences : Official journal of the European Photochemistry Association and the European Society for Photobiology 5 (1 maart 2006): 238–42. https://doi.org/10.1039/b505312a.

Svobodová, Alena, en Jitka Vostálová. ‘Solar Radiation Induced Skin Damage: Review of Protective and Preventive Options’. International Journal of Radiation Biology 86, nr. 12 (december 2010): 999–1030. https://doi.org/10.3109/09553002.2010.501842.

Thompson, Benjamin C., Gary M. Halliday, en Diona L. Damian. ‘Nicotinamide Enhances Repair of Arsenic and Ultraviolet Radiation-Induced DNA Damage in HaCaT Keratinocytes and Ex Vivo Human Skin’. Onder redactie van H. Peter Soyer. PLOS ONE 10, nr. 2 (6 februari 2015): e0117491. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0117491.

Yiasemides, Eleni, Geetha Sivapirabu, Gary M. Halliday, Joohong Park, en Diona L. Damian. ‘Oral Nicotinamide Protects against Ultraviolet Radiation-Induced Immunosuppression in Humans’. Carcinogenesis 30, nr. 1 (1 januari 2009): 101–5. https://doi.org/10.1093/carcin/bgn248.

Young, M. Rita I., en Ying Xiong. ‘Influence of vitamin D on cancer risk and treatment: Why the variability?’ Trends in cancer research 13 (2018): 43–53.

Cookies

Als u verder klikt op onze website, gaat u er ook mee akkoord dat we cookies gebruiken. Daarmee verzamelen we gegevens en volgen we wat bezoekers doen op onze website. Met die informatie verbeteren we onze website en tonen we informatie die aansluit bij wat u interesseert. Als u geen cookies accepteert, kunt u geen video's bekijken of content delen op social media. Meer informatie.

Cookies zelf instellen